Alman Der Spiegel dergisi Dünyanın En İyi 100 Kitabı Listesini Yayınladı : Zülfü Livaneli’ye Uluslararası Onur

Alman Der Spiegel dergisi, dünyanın dört bir yanından edebiyat otoritelerinin katkılarıyla oluşturduğu “Dünyanın En İyi 100 Kitabı” listesini yayımladı. Klasiklerden çağdaş romanlara uzanan bu zengin seçkide, Türk edebiyatı adına büyük bir gurur kaynağı yer aldı: Zülfü Livaneli’nin “Engereğin Gözü” adlı romanı, listeye giren eserlerden biri oldu.

Livaneli’nin Romanı Der Spiegel Kapağında

1996 yılında yayımlanan Engereğin Gözü, sadece listeye girmekle kalmadı, aynı zamanda Der Spiegel dergisinin kapak fotoğrafında da yer aldı. Livaneli, Gazete Oksijen’e verdiği demeçte, “Kitabımı Der Spiegel’in kapağında görünce şaşırdım,” diyerek bu sürprizi paylaştı. Der Spiegel editörleri, Livaneli hakkında şu ifadeleri kullandı:

“Türk yazar ve besteci Zülfü Livaneli, Habeşistan’dan çalınan ve küçük yaşta hadım edilen siyah bir saray kölesinin bu yıkıcı hikâyesini anlatıyor.”

Roman Ne Anlatıyor?

Livaneli’nin Engereğin Gözü adlı romanı, Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde işlenen bir kadın cinayetinin arka planında, adalet, vicdan ve iktidar ilişkilerini sorgulayan güçlü bir anlatı sunuyor. Politik taşlamayla bireysel dramı harmanlayan yapısıyla dikkat çeken roman, yalın ama derinlikli diliyle uluslararası edebiyat çevrelerinde de büyük takdir topladı.

Evrensel Bir Edebiyat Haritası

Der Spiegel’in listesi, farklı kültürleri ve dönemleri kapsayan evrensel bir edebiyat haritası oluşturmayı hedefliyor. Listenin hazırlanmasında, eleştirmenler, yazarlar, akademisyenler ve yayınevlerinden oluşan geniş bir jüri görev aldı. Değerlendirmeler, eserlerin edebi kalitesi, kültürel etkisi, çağını yansıtma biçimi ve kalıcı iz bırakma gücü gibi çok boyutlu kriterlerle yapıldı.

Dev Eserler, Büyük İsimler

Listenin üst sıralarında Virginia Woolf’un “Bayan Dalloway”i, André Gide’in “Kalpazanlar”ı, Isaak Babel’in “Kızıl Süvariler”i gibi klasikler yer alırken; çağdaş edebiyattan Han Kang, J.K. Rowling, Haruki Murakami ve Liu Cixin gibi isimler de seçkide yer buldu.

“Engereğin Gözü” ile Türk Edebiyatı Dünya Sahnesinde

Bu listeyle birlikte, Zülfü Livaneli’nin romanı hem edebi hem kültürel derinliğiyle evrensel bir yankı bulmuş oldu. Yazarın hem Türkiye’deki okurları hem de dünya çapındaki eleştirmenler nezdinde kazandığı bu itibar, Türk edebiyatının uluslararası alandaki temsil gücünü bir kez daha göstermiş oldu.

Dünyanın En İyi 100 Kitabı Listesi
Der Spiegel dergisi tarafından seçilen liste aşağıdaki gibidir:

1. Virginia Woolf: Bayan Dalloway (Büyük Britanya, 1925)
2. André Gide: Kalpazanlar (Fransa, 1925)
3. Ernest Hemingway: Güneş de Doğar (ABD, 1926)
4. Isaak Babel: Kızıl Süvariler (SSCB, 1926)
5. Marcel Proust: Yakalanan Zaman (Fransa, 1927)
6. Nella Larsen: Passing (ABD, 1929)
7. William Faulkner: Ağustos Işığı (ABD, 1932)
8. Louis-Ferdinand Céline: Gecenin Sonuna Yolculuk (Fransa, 1932)
9. André Malraux: İnsanlık Durumu (Fransa, 1933)
10. Bruno Schulz: Tarçın Dükkânları (Polonya, 1934)
11. F. Scott Fitzgerald: Müşfikti Gece (ABD, 1934)
12. Djuna Barnes: Nightwood (ABD, 1936)
13. Halldór Laxness: Dünyanın Işığı (İzlanda, 1937-40)
14. Jean-Paul Sartre: Bulantı (Fransa, 1938)
15. Georges Simenon: Venedik Treni (Belçika, 1938)
16. James Joyce: Finneganın Vahı (İrlanda, 1939)
17. Albert Camus: Yabancı (Fransa, 1942)
18. Jorge Luis Borges: Ficciones (Arjantin, 1944)
19. Ivo Andrić: Drina Köprüsü (Yugoslavya, 1945)
20. Primo Levi: Bunlar da İnsan mı? (İtalya, 1947)
21. Nagib Machfus: Midak Sokağı (Mısır, 1947)
22. Raymond Queneau: Biçem Alıştırmaları (Fransa, 1947)
23. Anthony Powell: Eğitim Meselesi (Büyük Britanya, 1951)
24. Natalia Ginzburg: Bütün Dünlerimiz (İtalya, 1952)
25. Simone de Beauvoir: Mandarinler (Fransa, 1954)
26. J.R.R. Tolkien: Yüzüklerin Efendisi (Büyük Britanya, 1954/55)
27. Patricia Highsmith: Yetenekli Bay Ripley (ABD, 1955)
28. Vladimir Nabokov: Lolita (ABD, 1955)
29. James Baldwin: Giovanni’nin Odası (ABD, 1956)
30. Jack Kerouac: Yolda (ABD, 1957)
31. Chinua Achebe: Her Şey Dağılıyor (Nijerya, 1958)
32. Giuseppe Tomasi di Lampedusa: Leopar (İtalya, 1958)
33. Richard Yates: Hayallerin Sonu (ABD, 1961)
34. Abe Kōbō: Kum Kadın (Japonya, 1962)
35. Doris Lessing: Altın Defter (Rodezya, 1962)
36. Giorgio Bassani: Finzi-Contini’nin Bahçesi (İtalya, 1962)
37. John le Carré: Soğuktan Gelen Casus (Büyük Britanya, 1963)
38. Sylvia Plath: Sırça Fanus (ABD, 1963)
39. Clarice Lispector: G.H.’nin Çilesi (Brezilya, 1964)
40. Thomas Pynchon: 49 Numaralı Parçanın Nidası (ABD, 1966)
41. Jean Rhys: Geniş Sargasso Denizi (Dominika, 1966)
42. Mihail Bulgakov: Usta ve Margarita (SSCB, 1967)
43. Tove Ditlevsen: Kopenhag Öçlemesi (Danimarka, 1967-1971)
44. Gabriel García Márquez: Yüzyıllık Yalnızlık (Kolombiya, 1967)
45. Imre Kertész: Kadersizlik (Macaristan, 1975)
46. Alexander Sinowjew: Esneyen Doruklar (SSCB, 1976)
47. Italo Calvino: Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu (İtalya, 1979)
48. José Saramago: Alentejo’da Umut (Portekiz, 1980)
49. Vassili Grossman: Yaşam ve Yazgı (SSCB, 1980)
50. Pramoedya Ananta Toer: İnsanların Bu Dünyası (Endonezya, 1980)
51. Umberto Eco: Gülün Adı (İtalya, 1980)
52. Salman Rushdie: Geceyarısı Çocukları (Hindistan, 1981)
53. John Updike: Tavşan Zengin Oldu (ABD, 1981)
54. Octavio Paz: Sor Juana Inés de la Cruz – veya: İnancın Tuzakları (Meksika, 1982)
55. Fernando Pessoa: Huzursuzluğun Kitabı (Portekiz, 1982)
56. Isabel Allende: Ruhlar Evi (Şili, 1982)
57. Maryse Condé: Segu Toprak Surlar (Guadeloupe, 1984)
58. Don DeLillo: Beyaz Gürültü (ABD, 1985)
59. Toni Morrison: Sevilen (ABD, 1987)
60. Haruki Murakami: İmkansızın Şarkısı (Japonya, 1987)
61. Nicholson Baker: The Mezzanine (ABD, 1988)
62. António Lobo Antunes: Kervanların Dönüşü (Portekiz, 1988)
63. Zülfü Livaneli: Engereğin Gözü (Türkiye, 1996)
64. Mircea Cărtărescu: Orbitor (Romanya, 1996)
65. Arundhati Roy: Küçük Şeylerin Tanrısı (Hindistan, 1997)
66. Anne Carson: Kırmızının Otobiyografisi (Kanada, 1998)
67. Per Olov Enquist: Kraliyet Doktorunun Ziyareti (İsveç, 1999)
68. J.M. Coetzee: Utanç (Güney Afrika, 1999)
69. Philip Roth: İnsan Lekesi (ABD, 2000)
70. Jonathan Franzen: Düzeltmeler (ABD, 2001)
71. Mo Yan: Sandal Ağacı Cezası (Çin, 2001)
72. Amos Oz: Aşk ve Karanlık (İsrail, 2002)
73. Norman Manea: Holiganın Dönüşü (Romanya, 2003)
74. J.K. Rowling: Harry Potter ve Zümrüdüanka Yoldaşlığı (Büyük Britanya, 2003)
75. Roberto Bolaño: 2666 (Şili, 2004)
76. Kazuo Ishiguro: Beni Asla Bırakma (Büyük Britanya, 2005)
77. Péter Nádas: Paralel Öyküler (Macaristan, 2005)
78. Joan Didion: O Yılın Büyüsü (ABD, 2005)
79. Ngũgĩ wa Thiong’o: Kargalar Efendisi (Kenya, 2006)
80. Cormac McCarthy: Yol (ABD, 2006)
81. Liu Cixin: Üç Cisim Problemi (Çin, 2008)
82. Annie Ernaux: Seneler (Fransa, 2008)
83. Marie NDiaye: Üç Gücülü Kadın (Fransa, 2009)
84. Karl Ove Knausgård: Kavgam (Norveç, 2009)
85. Michel Houellebecq: Harita ve Topraklar (Fransa, 2010)
86. Elena Ferrante: Benim Olağanüstü Aklı Arkadaşım (İtalya, 2011)
87. Chimamanda Ngozi Adichie: Amerikana (Nijerya, 2013)
88. Kamel Daoud: Meursault Soruşturması (Cezayir, 2013)
89. Olga Tokarczuk: Yakup’un Kitapları (Polonya, 2014)
90. Mathias Énard: Pusula (Fransa, 2015)
91. Hanya Yanagihara: Değersiz Bir Hayat (ABD, 2015)
92. Adania Shibli: Küçük Bir Ayrıntı (İsrail/Filistin, 2017)
93. Tsitsi Dangarembga: Hayatta Kalmak (Zimbabve, 2018)
94. Rachel Cusk: Övgü (Büyük Britanya, 2018)
95. Sally Rooney: Normal İnsanlar (İrlanda, 2018)
96. Hervé Le Tellier: Anomali (Fransa, 2020)
97. Mohamed Mbougar Sarr: İnsanların En Gizli Hatırası (Senegal, 2021)
98. Han Kang: Veda Etmiyorum (Güney Kore, 2021)
99. Hernán Díaz: Trust (ABD, 2022)
100. Ocean Vuong: Mutluluk İmparatoru (ABD, 2025)

Yazan : Canan Sevilgen

Gazeteus / Kültür Sanat Rehberi